Subversion-Projekte lars-tiefland.laravel_shop

<?php

namespace Faker\Provider\nl_NL;

class Text extends \Faker\Provider\Text

{

    /**

     * Project Gutenberg's Dichtertje - De Uitvreter - Titaantjes, by Nescio

     *

     * This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with

     * almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or

     * re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included

     * with this eBook or online at www.gutenberg.org

     *

     * Title: Dichtertje - De Uitvreter - Titaantjes

     *

     * Author: Nescio

     *

     * Release Date: August 17, 2009 [EBook #29719]

     *

     * Language: Dutch

     *

     * *** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DICHTERTJE - DE UITVRETER  ***

     *

     * Produced by Mark C. Orton and the Online Distributed

     * Proofreading Team at http://www.pgdp.net/

     *

     * Nescio

     *

     * Dichtertje

     *

     * De Uitvreter

     *

     * Titaantjes

     *

     * J. H. de Bois - Haarlem.

     *

     * "Dichtertje" is hier voor het eerst gepubliceerd.

     * "De Uitvreter" verscheen in "De Gids" van Januari

     * 1911. "Titaantjes" in "Groot-Nederland" van Juni 1915.

     *

     * @see http://www.gutenberg.org/cache/epub/29719/pg29719.txt

     *

     * @var string

     */

    protected static $baseText = <<<'EOT'

DICHTERTJE.

                                            In 't derde oorlogsjaar.

                                            Bellum transit, amor manet.

I.

Tweemaal schudde de God van Nederland zijn eerbiedwaardig hoofd en

tweemaal schoven z'n eerbiedwaardige grauwe bakkebaarden heen en weer

over z'n vest.

't Klopte niet. Ergens moest een fout zijn. Een dichter met nergens

haar, dat was heel vreemd. Sedert dertig jaar hield de God van

Nederland niet van dichters. Je wist niet meer, wat je er aan

had. Fatsoenlijk of onfatsoenlijk, je kon er niet uit wijs. En nu dit.

"Hij heeft gezegd, dat hij vol van mij is. Vroeger kon je daar op aan."

God zuchtte. Hij zou er morgen eens met Potgieter over spreken. Je

had tegenwoordig niets dan narigheid aan je hoofd.

Daar beneden in de Leidsche straat liep een meisje. Met vaderlijk

welgevallen zag God op haar neer. Het meisje was als honderde andere

meisjes dien zomer, heelemaal in 't wit, zijden blouse, korte frotté

rok, witte kousen, fijne enkeltjes en lage witte schoentjes en had

lieve oogen als honderde andere meisjes in Amsterdam. Oogen die kijken

alsof ze iets heel bijzonders weten. Dat vonden ze ook weer niet

goed. Nooit had ons Lieve Heer daar vroeger iets bij gedacht. En nu

hatti kwestie. 't Was begonnen met versjes over "wetende oogen." Toen

zei er één, dat 't allemaal bedrog was, een vroom bedrog van God. Dat

ze niets wisten en alleen maar keken alsof, zonder dat ze 't konden

helpen. Nooit had God er over nagedacht.

Tegenwoordig brachten ze hem over alles aan 't denken. En 't was toch

zoo noodig, dat de hoofden bij de zaken werden gehouden. De keizer had

't nog onlangs weer gezegd: "Der Tüchtigkeit ist die Welt".

Maar als je eenmaal over iets aan 't prakkizeeren raakte kwam je er

zoo makkelijk niet weer af. Nu i er eenmaal op lette, zag i honderde,

duizende van die meisjes, telkens weer anderen en telkens weer

dezelfden. Zoodat i soms niet meer wist of i er tienduizend had gezien

of één, tienduizendmaal. "Heer in den hemel had hij al die meisjes

geschapen? Of was 't een grapje van den duivel, al die wetende oogen?"

Kijk, daar gaat 't dichtertje. Toch wel een knap, jong ventje,

zoo slank, zoo'n aardig gladgeschoren jongensgezicht, alleen een

paar stutten voor de ooren, en zoo verbrand door de zon. Hij groet

iemand. Z'n strooien hoedje lichtten-i even op van zijn kort geknipte

haren.

Raar toch, zoo kaal, maar 't was toch vast wel een dichtertje, want

God begreep niets van 'm en Potgieter ook niet. En professor Volmer

verachttenem.

En hij leed ijselijk van die wetende oogen, zooals geen rechtschapen

mensch. De duivel hattem leelijk te pakken. Hij was een zwak

dichtertje, kindsch werti er van. Hij bleef fatsoenlijk van zwakte. Dat

was weer zoo iets raars, waar God vroeger nooit over gedacht had,

fatsoenlijk was fatsoenlijk en daarmee uit. 't Dichtertje wist niet

op wie hij verliefd moest worden. Als hij in twee wetende oogen

had gekeken, zag hij er dadelijk weer twee. Hij was zoo zwak, zoo

lekker zwak. Maar als i 't vijfentwintigste meisje zag, voeldeni zoo

iets raars in z'n hersens. Hij had al eens in 't voorbijloopen op 't

terras van een café een stoeltje omgeschopt van kwaadaardigheid. Want

hij wist wel, dat ze niets wisten, dat ze dom giggelden, alleen al

als i z'n hoed voor hen af nam, of strak keken, omdat ze stonken van

burgerjuffrouwen-ingebeeldheid. En toch kon i 't niet laten. En dan

moest i vluchten naar ergens, waar geen vrouwen waren en dan maakteni

zich kwaad op God en den duivel tegelijk en zei datti idioot werd

en datti nog eens met open mond jaren lang kwijlen zou, een leeren

slabbetje voor, zonder datti 't zelf wist. Maar den volgenden dag

keeki weer en dacht daarbij: "Mon âme prend son élan vers l'infini."

Potgieter zei dat de vent gek was en dat in den tijd van Piet

Hein........

Dichtend vervolgde 't dichtertje z'n tocht door de woestenijen van

Amsterdam. Zoover 't oog reikte, niets dan Nederlandsche menschen. Weer

groette-n-i iemand, een heer met hoogen hoed en gekleede jas, uit

een stuk van Verkade. Nu spraken ze elkaar aan. Daar stonden ze, op

't plein voor 't Centraalstation.

Op den beganen grond liep God nu met z'n gelen strooien deukhoed,

z'n wandelstok met zilveren greep, z'n jas hing slobberig en breed

en ondefinieerbaar bruinig over z'n rug, op z'n kraag lag roos,

z'n broekspijpen waren te wijd en te lang en lagen met plooien op

z'n schoenen. Z'n bakkebaarden kon je van achteren zien en toen i

bezadiglijk de twee treden opstapte om in 't station te gaan, glom

de lage avondzon in Gods gepoetsten linkerschoen.

"Wie was die meneer?" vroeg 't dichtertje. "God" zei de duivel en

de knobbels op z'n voorhoofd werden grooter. 't Dichtertje sprak

niet. "Jouw God, de God van je baas en van je schoonvader en van je

baas z'n boekhouder en van den gérant van de "Nieuwe Karseboom". De

God van je tante, die zei, dat je moest groeten als je langs 't

huis van je baas kwam in Delft of Oldenzaal, waar was 't ook weer,

ook al zag je niemand, je kon nooit weten wie 't zag. Van je tante,

die je zuster altijd liet breien. "Een vrouw mag niet stilzitten." De

God van al die menschen, die zullen zeggen: "Dat had ik van jou niet

gedacht," als je nog eens probeert te leven en die zullen zeggen:

"Dat had ik altijd wel gedacht, dat kon niet goed gaan," als je

later in 't werkhuis moet. De God, die niet hebben kan, dat je 's

Zaterdagsmiddags vrij bent, de God van meneer Volmer, hoogleeraar in

't boekhouden en de bedrijfsleer, die vindt, dat je veel te veel

naar de lucht kijkt. De God van allen die geen andere keus hebben

dan werken of vervelen. De God van Nederland, van heel Nederland,

van Surhuisterveen en Spekholzerheide, donateur van den Bond van

hoofden van groote gezinnen en van de Vereeniging tot opheffing van

gevallen vrouwen. Dat noemen ze vallen. Ik ben ook gevallen."

"De beeldspraak is inderdaad gebrekkig", zei  't dichtertje, absent.

Hij had al dien tijd gekeken naar een dame, die daar stond te

wachten. Naar de aardige scherpe achterkantjes van haar beenen,

vlak boven de lage witte schoentjes. Natuurlijk had ze lage witte

schoentjes aan met korte rokken en erg open geweven kousen, waar haar

beenen wit doorheen schemerden. "Nu vallen", dacht 't dichtertje.

"Mon âme prend son élan vers l'infini," zei de Duivel en glimlachte

ironisch, zooals hij een eeuwigheid lang geglimlacht had.

Toen zag 't dichtertje 't stationsplein weer en den duivel en hoorde

wat die gezegd had.

"Duivel" zei-di, "mij belazer je niet."

De duivel haalde even z'n schouders op en keek naar de

stationsklok. Tien minuten over zevenen. Hij gaapte achter z'n

hand. De eeuwigheid schoot niet op. En eigenlijk hatti ook al zooveel

dichtertjes gekend. Waarom sprak i nog zooveel?

't Dichtertje liep naar huis en keek in de hoogte naar 't gevleugelde

wiel, dat midden op de leuning van de hooge spoorbrug over de

westelijke doorvaart op een kleine ijzeren zuil staat en vliegen

wil en nooit van z'n plaats komt en gezien wordt uit vertetjes waar

't nooit komt, wel heel van de Torensluis, 't Singel af. De blauwe

lucht was er nog zoo hopeloos ver boven. Zelfs de palen met de

booglampen, aan 't begin en 't eind van de brug, staken hoog boven

't wieltje uit. 't Geeft niet veel of je op een spoorbrug staat op

een ijzeren zuiltje. Je kunt er hoogstens van aan 't denken raken

en dat deugt heelemaal niet. En 't dichtertje dacht, dat je beter

zoo'n wiel kunt wezen dan een dichtertje. Zoo'n wiel is van ijzer,

maar een dichtertje niet.

Onderwijl zat God alleen in een coupé eerste klas in den trein naar

Delft en staarde uit 't raampje, maar zag niets. Uitkijken deed hij

nooit. In z'n hand hielti een rapport. Naast 'm lagen dossiers.

De God van Nederland dacht. Het was een rare tijd. Weer las God:

"Het lot van den mensch is verdriet te hebben, wanneer hij z'n doel

niet bereikt en wanneer hij z'n doel bereikt heeft.

"Er is geen troost in de deugd en er is geen troost in de zonde.

"Daarom laat blijmoediglijk af van alle verwachting. Stel uw hoop op

de eeuwigheid: uit dezen droom is geen ontwaken."

Het was wel een rare tijd. Zoo kon 't niet goed gaan. En nou hatti

nog wel gezegd, dat een nieuw tijdvak was aangebroken. De tijd van het

"ironisch dilettantisme" was voorbij, een nieuwe tijd van "baanbrekend

optimisme" en "frissche daadkracht" was begonnen. Dat hatti zoo maar

's gezegd. En weer zuchtend begon God toen 't manuscript te lezen

van een dik boek over 't Taylor systeem.

II.

't Dichtertje was nooit gevallen.

Een groot dichter te zijn en dan te vallen. Als 't dichtertje er over

dacht, wat hij eigenlijk 't liefst zou willen, dan was 't dat. De

wereld ééns te verbazen en ééns een liaisonnetje te hebben met een

dichteres. Jarenlang had hij dit telkens weer gedacht, naïvelijk.

't Dichtertje was fatsoenlijk getrouwd met een lief, jong, levendig,

natuurlijk vrouwtje. Natuurlijk was hij onmiddellijk verliefd geworden,

toen hij de wereld begon te zien. 's Morgens zag hij haar als hij naar

kantoor ging en zij naar school, en 's middags om kwart over eenen "in

't beursuur", als hij op straat mocht en zij uit de melkinrichting

kwam, waar zij haar boterhammen met een glas melk at en soms een

roomhorentje of een taartje met slagroom, haar boterhammen.

En ze was wat kwaad op 'm, omdat i daar altijd zoo stond, gewoon

bespottelijk. De andere meisjes noemden 'm "'t Ideaaltje", omdat

i een keep droeg en zulk mooi zwart haar had, (toen liet-i 't nog

niet kortknippen). En ze keken naar 'm, als ze met hun drieën gearmd

langs hem heen liepen, heel even keken ze en giggelden tegen elkaar,

de beide buitensten de hoofden gebogen naar de binnenste, die ook

giggelde en naar den grond keek. Maar zij liep statig voorbij en zag

hem niet en zei tegen Mien Bus datti om haar kwam en dan lachten ze

allemaal, want ze wist wel beter. Op den grond stampte ze met haar

schoolmeisjesvoetje van zeventien jaar. "Om mij? die engert?" en

hield haar hoofd achterover.

En hij was ongelukkig en telde de uren. 's Avonds om elf uur keek

i naar de lucht, de helft was om tusschen 's middags half twee en

's morgens half negen. En hij dichtte.

Hij maakte gedichten naar Heine, Hollandsche en Duitsche, en naar

Héléne Swarth en naar Kloos en van Eeden. "De Uren":

    "Hoe gaan de uren zoo zwaar met loggen tred".

"Die Kreuzfahrer":

    "Dort unten lag die heilge Stadt in ihrer Glorie".

Dat was zij. Maar de poorten waren dicht. En hij vroeg zich af waarom

hij verder leefde. En hij werd opstandig tegen God.

    "Mijn God, zal dan mijn kwelling nimmer einden?"

En de lui op kantoor kon i niet zien en hooren, als i om kwart over

negenen op kantoor kwam hatti er wel een willen slaan, zoo maar. En

van somber werti extatisch. En dichtte weer. "Mijn heilig lief". "Nu

is de wereld een groot zomerland".

    "God gooide de poorten des hemels open,

    Mijn zoete lief zat op een gouden troon".

Dat duurde zoo elf maanden. Daar kwamen nog drie maanden bij datti

buiten was, een klein betrekkingkje had in een stadje, waar ze nu

nog praten over dien mallen kerel.

Toen kreeg i haar. Negentien jaar was i. Hij schreef haar een briefje

datti twee dagen in Amsterdam was en datti haar graag wilde spreken. Ze

kenden elkaars namen, Amsterdam is ten slotte ook maar een dorp. Ze

hattem die honderd dagen erg gemist en ze kwam. Haar moe vond 't goed,

"als 't een nette burgerjongen was en ze hield van 'm....., maar

geen scharrelpartij." Ze kwam, 's avonds bij de Muiderpoort en hij

zei dat ze zeker wel begreep, watti haar vragen wou. 't Was zoo raar,

zoo gewoon, hij kon heelemaal niet dichten. En ze zei natuurlijk dat

ze 't niet begreep, maar toch liepen ze samen maar de Sarphatistraat

op. 't Gesprek liep wat moeilijk, wat moest je mekaar vertellen, je

kende mekaar nog zoo heelemaal niet. Hij had gedacht, dat i wonder

wat zeggen zou, dat de woorden zóó maar zouden komen met geweld,

zooals de breede Waal jaagt langs de schuitjes van den ponton-steiger

bij Nijmegen.

En nu spraken ze over z'n betrekking in dat stadje en over hun

ouders. En voor haar huis namen ze afscheid en hij gaf haar een zoen,

heel links, op haar voorhoofd. En ze was wat in haar schik, ze had een

vrijer en zoo'n knappe, wat zou Loe wel zeggen. Jammer datti buiten

woonde. Zoo vervelend, vooral 's Zondagsmiddags als i dan niet over

kwam, dan moest je thuis blijven.

Den tweeden avond mochti boven komen, 't moest gauw gaan, want hij

had maar twee dagen vrij.

Z'n pa was bij haar vader op bezoek geweest en nu mochti

bovenkomen. Daar zaten haar vader en de zijne en haar moeder en een

grootmoeder en een tante. Haar twee kleine zusjes waren vroeg naar

bed gestuurd. En toen kreeg i haar en de tante zei later "wat een

nette jongen".

's Zondagsmiddags natuurlijk zij op visite bij hem thuis en daar

was toevallig een nicht met scheeve schouders in een scheeve groene

hobbezak en een lorgnet op, die bier dronk en Coba was allerliefst

voor haar aanstaande schoonmoeder en die was allerliefst voor Coba.

"Wat heb je daar een snoezig taschje." "Uit 't City-magazijn?" "Nee,

van Liberty". "Je ziet tegenwoordig heel veel van die taschjes met

een klein taschje buitenop." "Nee, die vind ik om de waarheid te

zeggen niet zoo aardig." "Och, ieder z'n smaak. Onze Riek heeft zoo

één en die vind ik ook heel aardig". En hij zat er bij en begreep er

niets van. Had hij 's nachts op straat geloopen en gezegd, dat God

de poorten des hemels open gooide? Wat raar.

Maar ze was heel lief, jong, levendig en natuurlijk en zoende 'm niet

op z'n voorhoofd, maar flink op z'n lippen en op zij in z'n nek, in

den gang, voor ze de kamer binnen gingen. Daar moest ze voor op haar

teenen gaan staan en z'n schouders beetpakken. En ze ging heel veel van

'm houden en hij hield ook veel van haar en drukte haar tegen zich aan.

Maar de zaak bleef 'm duister en dichten deedi niet meer tot i

getrouwd was.

En nu waren ze zes jaar getrouwd en hadden een kindje, een meisje van

vijf jaar, een snoes die door alle tantes geknuffeld werd. Zij had

een beetje geld en hij had een beetje geld en hij had in Amsterdam

een baantje gevonden, datti niet al te slecht waarnam en ze waren

ten naaste bij gelukkig.

Maar daar i een echt dichtertje was, moest hem iets ontbreken. Wat is

voor een dichtertje iets dat hij heeft? Datti zoo maar heeft, dag in,

dag uit. Al die dagen. En altijd getrouwd is zoo erg lang. En een

heel lief, jong, levendig en natuurlijk vrouwtje, dat veel van haar

man houdt en zijn manuscripten in 't net schrijft, maar tweeduizend

nachten naast 'm heeft geslapen  en weet datti niet tegen tocht kan

en 's morgens niet uit zijn bed kan komen en niet van de jam af kan

blijven, al is i een dichter, dat is nu echt iets voor den Duivel.

III.

Een groot dichter zijn en dan te vallen. Maar er kwam nooit wat

van, want als je een dichtertje bent, dan loopen de mooiste meisjes

altijd aan den overkant van de gracht. En zoo werd z'n heele leven

één gedicht, wat ook vervelend wordt.

In de tram zat hij en dichtte zoo stilletjes voor zich heen, met

z'n twee handen op den knop van z'n wandelstok zatti te staren en

onderwijl te denken, datti zulke mooie blanke, fijne en slanke handen

had, zooals dichtertjes dat doen. 't Was Zondagavond in November

tegen zessen, de straten waren donker en verlaten. Een dame van een

jaar of zes en twintig kwam de tram binnen, statiglijk, rijzig in

haar bruine mantelpak, de opstaande kraag, manchetten en onderkant

van mantel en rok afgezet met zwart bont, de handen in een groote,

afhangende mof van 't zelfde bruine laken met 't zelfde bont bezet,

klein bruin hoedje met zwart bont op 't fijne gezichtje. Alles echt

lijn 2, Museumkwartier.

't Dichtertje keek even op, recht in haar oogen, maar zij zag alleen

't leege plaatsje in den hoek en ging hem voorbij, statiglijk. Achter

haar kwam haar man, gladgeschoren, in 't zwart, met een hoogen hoed

op z'n grijzend, kort geknipt haar.

Toen ze zat kon 't dichtertje haar niet zien, want hij zat op de

zelfde bank vooraan en er waren vier menschen tusschen.

Meneer zat correct rechtop tegenover haar, keek op z'n horloge en

zei iets, hoe laat 't was natuurlijk. Daarna spraken ze niet meer. Ze

waren ongetwijfeld getrouwd.

't Dichtertje dacht, dat ze op bezoek waren geweest en naar huis gingen

om te eten. En of ze een kindje zou hebben of kindertjes. En of haar

man zich correct zou gedragen in de slaapkamer. God liet 't gebeuren,

dat hij hem duidelijk voor zich zag, daar in die tram, in z'n enkele

hemd en sokken, een jaegerhemd, ja natuurlijk jaeger, grijs, niet

mooi wit, hij was zeker in de veertig en met wat malle, uitstekende

haartjes op z'n bloote beenen, en z'n hooge dop op. Jammer dat i

niet brilde. En hij hoorde hem vragen met z'n correcte Museumkwartier

geluid: "Zal ik 't licht aan laten, Clara?" Want ze heette natuurlijk

Clara, de schitterende. En 't dichtertje dacht datti "pardon" tegen

haar zou zeggen op een gegeven oogenblik. Ja, God laat de gedachten

van een mensch raar dolen en er komen vreemde passages voor in zoo'n

gedicht zonder eind.

Toen keek 't dichtertje op door 't ruit van de tram tegenover hem. De

huizen waren alle donker en de dames die dit lezen weten wel, dat je

dan alle passagiers heel duidelijk weerspiegeld ziet, buiten.

En de peinzende oogen van 't dichtertje zagen toen recht in de

peinzende oogen van Clara, de schitterende, die keken alsof ze iets

heel bijzonders wisten, wat bedrog is. Even werden de vier peinzende

oogen grooter en schitterden, toen dorst 't dichtertje niet meer,

want hij was een welopgevoed mannetje, al hatti rare kronkels in z'n

eindelooze gedicht en hij keek naar 't bruine laken en 't zwarte bont

en naar den vagen vorm van haar beenen in den rok en toen keek hij

met geweld naar een onderhuis, waar een melkboer woonde, 't gordijn

was neer om den Zondag. Als je wilt kun je door die weerspiegeling

heen kijken en de P. C. Hooftstraat is erg achteruitgegaan, jaren

geleden had je daar geen melkboer, nu is er zelfs een aardappelen

en groentenwinkel.

Maar toeni daarna weer keek hoe een van haar haren los was gegaan en

voor haar linkerslaap hing, zoo lief, zoo gegolfd, toen ontmoetten hun

oogen elkaar weer, even. "Ik vind jou mooi, vind jij mij mooi?" "Ik

wil je hebben als ik durf, wil jij mij hebben als je durft?" "Even

wil ik een levend mensch zijn, even vrij, een Godin, geen dame van 't

Museumkwartier, geen dochter van die, zuster van die, vrouw van die,

moeder van die, vriendin van Mevr. die. Even, in mijn gedachten. Mijn

gedachten gaan naar jou door mijn oogen, mijn gedachten kunnen wijd

en zijd gaan, vooruit en achteruit in den tijd, door alle bedeksels

gaan mijn gedachten. Niemand kan hen vatten of deeren, naar jou gaan

mijn gedachten door mijn oogen."

En zoo gingen zijn gedachten naar haar, door zijn oogen in de hare

in deze luttele seconden. En niemand wist er van.

En een hooge toren verrees uit zijn geest en een hooge toren uit

den hare. En ze zagen wijd en zijd over alles heen en alleen elkaar

zagen ze.

Zoo dichtte 't dichtertje z'n eindelooze gedicht verder en de domste

vrouw kan dat meedichten.

Maar bij elkaar komen konden ze niet en dat was misschien juist

't mooie.

Bij de Hobbemastraat keek haar man even naar den conducteur en direct

ging die z'n hand naar de schel. En ze stond op en liep achter haar

man door de tram, correct en statig en zag niemand.

Maar terwijl meneer afstapte en zij wachten moest op 't balcon voor

den ingang, haar linkerschouder naar 't dichtertje, en toen 't bijna

gedaan was, toen overwon ze nog even één ondeelbaar oogenblik 't

Museumkwartier en keek.

"Ik vind je mooi en jij vindt mij ook mooi. Mijn hart zingt in mijn

lijf en m'n hersens zingen onder m'n haren. Mooi haar, hé?"

En 't dichtertje dichtte z'n gedicht voort, eindeloos. Maar 't werd een

somber gedicht, zoolang 't duurde, en Amsterdam was donker en ledig.

Als een echt belachelijk dichtertje heeft i daarna nog een paar maal

's middags in 't Museumkwartier gedwaald, waar i zich altijd erg arm

voelde en nooit zeker was of z'n das wel goed zat en z'n boordje wel

schoon was en of i er heelemaal wel beschaafd genoeg uitzag. Maar hij

zag haar natuurlijk niet meer, mogelijk woonde ze heelemaal niet eens

in Amsterdam. Er was een huis op een hoek met een klein tuintje er

om en daar groeide een klimstruik tegen den muur. Die bloeide in 't

zachte Novemberweer zonder blad, met kleine gele sterbloemetjes. En

hij maakte voor zich zelf uit, dat ze daar woonde en de bloeiende

struik noemde hij "Clara".

Toch hield i wel van z'n vrouwtje en z'n vrouwtje hield veel van hem

en ze lieten 't mekaar aan niets ontbreken.

Waarom heeft God ook een mensch tot dichtertje gemaakt?

IV.

De duivel heeft altijd schik in lieve, jonge, natuurlijke vrouwtjes,

die veel van hun wettigen man houden. Als ze een jaar of wat getrouwd

zijn krijgen ze een vreemd heimwee naar een land, dat ze kennen. Maar

ze zijn er toch nooit geweest. Hoe kunnen ze verlangen naar iets dat ze

niet kennen? Hoe kun je iets kennen dat je toch niet kent? Vreemd, wat

missen ze? En zingende zetten ze in den voorjaarsmorgen de balkondeuren

open en ineens zijn ze weer vaag droevig. Waarom toch? C'est là,

c'est là qu'il faut être. La? Waar? "'k Ben mal". En ze drukken hun

kindje tegen zich aan en zoenen 't erg.

Coba zit op 't terras van de "Beursbengel", op 't Damrak, aan zoo'n

tafeltje met zwaar rond marmeren blad, met een koperen band om den

kant. Haar kindje zit tegenover haar, de bloote beentjes van het kindje

met witte halve kousjes bengelen voor haar stoeltje. Het krijgt een

taartje met een glas melk. 't Eet met haar kleine vingertjes, haar

lekkere oogen zijn zoo groot en kijken zoo overal heen. 't Kindje

is onder den indruk van zoo iets heerlijks en al die menschen, maar

't is erg blij. Moedertje kijkt of 't kleintje niet morst en helpt

haar zachtjes, maar zegt niet veel.

In den hoek zit de duivel en draait z'n snor op. Eens heb ik een

vrouw hooren zeggen, een hoogstaande vrouw: "Zoo'n vent, wat verbeeldt

zich die wel? Een man die denkt dat ik verliefd zal worden, omdat i

zich zelf aan een brok haar trekt, bah." Vertrouw die vrouw niet te

veel. Nu ligt ze 's nachts wakker en bijt in haar natte kussen.

Coba trekt haar manteltje uit, legt 't over haar knieën, 't is te

warm voor een blauw cheviotten mantelpakje. Een wit bloesje heeft ze

aan, haar armen schijnen er door, zoo rose-bruin en 't allerbovenste

van haar rug en borst. Je ziet waar haar hemd eindigt en dat 't

met kanten strooken van haar schoudertjes hangt. Nu trekt ze haar

bovenlip even naar binnen en maakt haar onderkaak langer en strijkt

met de rechterhand haar haar glad, ze draait even met haar hoofd en

't puntje van haar tong komt te zien en strijkt langs haar bovenlip en

verdwijnt schielijk. De duivel draait aan z'n snor. Nu praat ze lief

met haar kindje, ze lacht, al haar tanden laat ze zien; ze heeft een

sterk gebit, alle tanden staan aangesloten en ze zijn schitterend wit,

om haar zoo je hand voor te houden, dat ze er in bijten kan, aan den

buitenkant tusschen pink en pols. Het is in 't begin van Mei. Voor 't

eerst van 't jaar heeft ze een bloese aan die driehoekig is uitgesneden

en ook haar borst is wit, zoo erg wit, dat de duivel moet denken aan

het licht uit den hemel. En de hoeken van haar sleutelbeenderen bij 't

kuiltje van haar hals staan zoo pittig. Met haar slanke vingers strijkt

ze langs den rand van haar bloese. Nu veegt ze de handjes van haar

kindje af en haar toetje, met haar zakdoekje, dat een opengewerkten

rand heeft. En ze neemt 't handje van 't kind in haar twee handen

en drukt 't en geeft haar een zoentje op haar groote oogjes en 't

kindje vraagt: "Maatje, waarom doet u dat?" En ze kleurt en vraagt:

"Wat, Bobi?" "Waarom zoent u me ineens?" "Maar kindje, maatje zoent

je toch wel meer ineens? Wil Bobi nog een taartje? Maar dan moet

je je niet zoo vuil maken, hoor. Zal mammi 't zelf gaan uitzoeken

voor kindje? Zoet blijven zitten hoor!" En maatje gaat naar binnen,

haar heupen draaien heel even en haar blauw cheviotten rok gaat heen

en weer. En dan komt ze terug met 't taartje op een schaaltje en uit

de deur lacht ze tegen haar kindje en ze gaat weer zitten. De duivel

draait aan z'n snor. En dan in eens wordt ze bang. Als i haar eens

aansprak? Wat moest ze doen? "Kom Bobi, maak voort, wacht, zal ik je

helpen?" En op de punt van 't vorkje steekt ze haar 't halve taartje in

't mondje, 't is of de dikke dame naast haar draait. 't Kindje heeft

't toetje vol slagroom. "Bah, wat een vies kindje." "Mammi, dat doe

je zelf." Daar is Pa. Hij groet en neemt z'n hoed af voor den duivel

en de duivel neemt z'n hoed af voor Pa. Maatje kleurt weer, nu tot

't kuiltje van haar hals. Maar 't dichtertje ziet dat niet, hij is

te lang getrouwd.

Ze staat op en helpt 't kindje van haar stoel. "Wil je meteen weg?" "Ik

moet nog wol koopen om mijn manteltje af te breien. Ik kan nergens de

kleur krijgen. 'k Ben in wel vier winkels geweest en toen dacht ik,

ik zal maar eerst hier naar toe gaan, want 't werd zoo laat." De oogen

van 't kindje worden heel groot en kijken naar boven naar maatje. "Nou

vooruit dan maar, heb je betaald? aanneme!" Dichtertje dopt, de duivel

dopt, maatje knikt stijf. Bobi wuift met haar handje en zegt met een

hoog stemmetje: "Dag meneer." De duivel knikt en lacht en knijpt een

oog dicht. "Maatje, die meneer heeft al dien tijd naar u gekeken."

Gelukkig, 't dichtertje hoort niets, zijn gedicht zonder eind is weer

in een stadium datti er stapel zot van wordt. Hij ziet op dat terras al

die vrouwen zitten en er gaan er voorbij op straat. "O God," denkt i,

"als er nu eens een wonder gebeurde, als nu eens in eens van al die

vrouwen al de kleeren afvielen?" Een dichtertje dat den waanzin nabij

is denkt rare dingen. U en ik lezer denken nooit zoo iets. En mijn

lezeressen..... heilige onschuld, ik moet er niet aan denken.

V.

Zes jaar waren ze getrouwd. En terwijl zij iederen morgen brood sneed

en boterhammen smeerde en thee schonk voor hem, voor kleine Bobi, voor

't dienstmeisje en soms voor de werkster.... Snijd eens één keer brood

en smeer eens boterhammen voor vier kinderen, als je 't niet gewend

bent, wat de ongelukkige schrijver van deze geschiedenis eens gedaan

heeft, volslagen uitzinnig word je d'r van. Op d'n duur zal 't wel

wennen, maar o lieve Heer, op den duur moet 't toch ook afgrijselijk

vervelend wezen, als je 't ongeluk hebt er over na te denken.

Nu dan, terwijl zij voortdurend dit alles weer deed, behaagde 't

God, den echten God van hemel en aarde, Dora, haar zusje, te doen

opgroeien en vrouw worden, zoo mooi als een renpaardje. Zij was een

van die twee zusjes, die in bed waren gestopt, toen i voor 't eerst

boven mocht komen.

Het duurde lang voor hij haar zag. Maar zij had hem allang

gezien. Vijftien jaar was ze toen. Hij was pas getrouwd, iets meer

dan een jaar en kwam van een reis terug, heelemaal verbrand. Een

licht grijs pak had hij aan en bruine schoenen en een wit hoedje

met heelemaal neergeslagen rand. Toendertijd gooiden ze je in de

Reinwardtstraat nog met steenen als je den rand van je hoed heelemaal

neergeslagen had, nu mag 't. Zijn schoonouders woonden toen op 't

land, ergens bij den IJsel in een wit huisje met een serre, en een

weranda langs de bovenverdieping. Ze was nog nauwelijks meer dan een

kind, haar rokje kwam maar halverwege tusschen knie en enkel. Nu

loopen de volwassen vrouwen zoo. Ze had een jurkje aan met banden

over de schouders, met dikke roode strepen verticaal, daartusschen

smalle witte strepen. De schouderbanden waren enkel rood. In dit

hooge jurkje dat over de borsten reikte, droeg ze een wit bloesje

met stijven opstaanden kraag. Ook haar gezichtje was gebruind. 't

Donkere haar droeg ze met een scheiding en van achteren loshangend

in een zwarten strik. Ze was blootshoofds en speelde op 't gras voor

't huis als een kind diabolo, voor 't laatst, maar dat wist ze niet.

't Was in 't begin van Juni, de hooge boomen achter en op zij van

't huis waren een groene berg, massief. Hier en daar stond er een

bruine beuk tusschen. De roode meidoorn was uitgebloeid, de roode

bloemen van de kastanjes waren afgevallen, de ijle kaarsjes, die er

van waren overgebleven, stonden rechtop. De accaciá's bloeiden en

de jasmijn. De serre en alle drie de deuren aan de weranda stonden

wijd open. Er was een klein rond vijvertje voor 't huis met bladen

en witte bloemen van de waterlelie er in en riet en gele irissen aan

den kant. Voor den tuin liep de grindweg en aan den overkant van

den weg en ook aan deze zij er van, links en rechts van den tuin,

stond alom de groene rog manshoog.

Met de geheven armen wijduit ving ze de diabolo op 't touw, maar hij

viel en toen ze zich bukken wilde zag ze den man van haar zuster.

"Dag Dora, ken je me niet meer?"

Hij zag een kind en 't grasveld, en 't vijvertje en 't witte huis en

de hooge boomen en de accacia's en jasmijn in bloei, op zij. Hij was

pas getrouwd en nog niet begonnen aan z'n gedicht zonder einde. Maar

zij zag hem, haar oogen werden groot, 't bloed gutste in haar lijf

naar boven. Waarom vloog ze haar zwagertje niet om z'n hals en zoende

'm? Dat had ze altijd gedaan, want hij was een lief zwagertje, die

bonbons en brochjes meebracht en rumboonen, de rumboonen stilletjes.

"Dag Ee," zei ze en gaf 'm een hand.

"Dora, wat zie je d'r lief uit, is m'n schoonmama thuis en m'n

schoonvader?" Hij wilde in haar wang knijpen, zooals hij dat "de

kinderen" altijd gedaan had, maar ze liep hard weg en viel 't huis

binnen. "Daar is Ee."

De diabolo lag op 't pad en de stokjes met 't touw op 't grasveld. Hij

raapte ze op en zoende z'n schoonmoeder en schudde den ouden heer de

hand met geweld. "Hier zusje, daar heb je je speelgoed! Is Em nog op

de kostschool?" En schoonmama, die graag zag zoenen in eer en deugd,

vroeg: "Hebben jelui mekaar al behoorlijk goeien dag gezegd?" Maar

zij ging haastig de kamer uit met 't speelgoed en liep naar boven en

stond op haar kamertje voor 't open raam. Gek, ze hijgde anders nooit,

nu haalde ze diep adem. En ze voelde met haar handen dat haar borsten

groot werden. En 't grasveld voor 't huis en 't vijvertje met de bladen

en de witte bloemen, met 't riet, dat zachtjes heen en weer ging en de

gele lissen en links aan den kant van den tuin de bloeiende accacia's

en de jasmijn bij het rhododendronboschje, dat uitgebloeid was en de

rogge over den weg, die golvend glansde, al die dingen leken zoo nieuw

en zoo mooi. De leeuwerikken zongen overal, een reiger vloog, de lucht

was zoo hoog en de boomen ruischten om 't huis en 't licht--kun je 't

licht pakken en aan je drukken en in je? Ze deed haar handen samen om

haar achterhoofd en voelde haar borsten optrekken. Toen rekte ze zich

heelemaal uit. De armen wijduit omhoog, als bij 't diabolospel. En

ze voelde de lucht doordringen tot onder in haar longen.

Kalm kwam ze de trap af en zong 't koor uit de Maccabeeën: "Dag vol

licht en hemelgloed," wat ze vaak had gezongen, zonder er veel bij

te denken. Toen ging ze de kamer binnen en zei: "Dag Ee", en ging

op haar teenen staan en rekte zich uit en zoende 'm op z'n mond, als

vroeger, zusterlijk. En hij, die een gesprek had met z'n schoonvader

over lijnolie, pas van de reis terug, wat moet een dichtertje al niet

doen, hij zei enkel:

"Kind, wat wor je groot, ik hoef je waarachtig niet eens meer op

te tillen."

En toen hield ze al zooveel van 'm, dat ze niet eens kwaad was omdat

ie dat zei. "Haar borsten werden immers al groot, wacht maar."

"Dora, de melk kookt over, Maartje is naar 't dorp." En Dora vlug

naar de keuken om 't stel uit te draaien.

VI.

Voor ik verder ga wil ik even vertellen dat ook mijn manuscripten door

m'n vrouw worden overgeschreven en dat ze de poëzie in dit verhaal

niet begrijpt. Dat Coba coquetteerde vindt ze niet zoo erg, dat kwam

doordat 't dichtertje haar verwaarloosde. Die dame in de tram had

een klap op haar gezicht moeten hebben en 't dichtertje ook. Gek,

in andere verhalen vindt ze zulke dingen niet zoo erg. 'k Denk dat

't komt doordat ik dit geschreven heb. Ze moet toch den auteur weten

te onderscheiden van meneer Nescio, maar dat gaat haar te hoog. De

situatie is voor mij pijnlijk, mijn huiselijk geluk is ietwat gestoord,

toch ga ik door.

Daar wandelt de God van Nederland weer op 't Damrak over 't gloeiende

asfalt. Weer heeft hij 't zelfde bruinige pak aan en denzelfden hoed

op en schilfertjes op z'n kraag. Nu heeft hij een zakdoek om z'n

boordje gelegd, voor 't zweten. Z'n wandelstok zetti een heel eind

van z'n lichaam neer. Z'n grauwige bakkebaarden wandelen mee.

God van hemel en aarde, van land en zee, neem deze benauwenis van mij

weg, schep 'm op uw ééne hand van 't Damrak en leg 'm zoetjes neer

op een belt, bij blauwe pannen zonder bodems en vertrapte blikjes en

verroeste hoepels van vaten en asch en garnalendoppen, ergens waar

ik nooit kom.

Nu kan mijn geest mijn verdomde zelf verlaten en recht naar boven

gaan als blauwe rook in een stillen zomeravond, als een verre koe

klagelijk loeit.

En nu is alles weg dat geweest is en ik ben Dora en in een nieuwe

wereld, die dezelfde is als de oude, maar gezien van de voeten des

Vaders, van waar ik ook neerzie op Dora, die ikzelf ben, een vrouw nu,

een meisje, zoolang de genade duurt.

En zooals de wereld thans nieuw is voor mij, zoo lag ze nieuw en

maagdelijk en goedertieren uitgespreid voor Dora na dien dag. O,

ze aanvaardde 't wonder, maar ze begreep 't niet en ze begreep zich

zelven niet, zooals de aarde zich zelve niet begrijpt, waaruit 't

koren groeit, dat groen is en geel wordt en wordt gemaaid en de hooge

garven staan op de gele stoppels en de aarde weet er niet van.

En haar borsten werden grooter, ze bewogen bij 't loopen. Toch was

ze een tenger meisje met een duidelijk kuiltje in haar hals, met

duidelijke peesjes en 't begin van haar sleutelbeenderen duidelijk

afgeteekend, net als haar zuster. En als ze 't hoofd op zij deed, zag

je een diep kuiltje op haar schouder als ze haar losse kiel aan had,

die vierkant was uitgesneden. In haar bruine gezichtje waren haar oogen

zoo wit en zoo donker blauw. Het wit was zooals ik eens de bevroren

Zuiderzee gezien heb. Maar uit 't blauw scheen al de warmte van haar

lijfje, dat toch niet koeler werd. En als ze dan met haar handjes op

haar rug stond, stevig op de beenen, de voeten een eindje van elkaar,

dan zag je de punten van haar schouderbladen en een holte daartusschen,

als een gedicht, die de gedachten trok naar verten, als een rivier,

die gestrekt ligt, ver, en zich dan wendt en waarvan je 't eind niet

ziet. En als ze haar hals boog, ze droeg 't haar nu opgenomen, dan

keek de God van hemel en aarde even op van z'n eeuwige contemplatie

der eeuwige landen en zeeën en leunde z'n hoofd op z'n rechterhand,

die steunde op z'n dij, de duim onder den kin en de wijsvinger langs

zijn wang en aanschouwde het bruine knobbeltje boven de holte, die

een gedicht was en de kleine haartjes die glinsterden in de zon en

glimlachte. Daarna keek hij weer ernstig langs z'n voeten en zag zijn

Rijn wenden tusschen zijn bergen en peinsde: "Hoe was hij er ook weer

toe gekomen, 't Duitsche rijk te laten stichten? Die Pruisen....."

En z'n edel, hareloos gelaat versomberde, er kwamen twee diepe plooien

boven z'n rechten sterken neus.

Maar zij dacht aan geen Pruisen. Zij dacht hoe een lieven man haar

zuster had en dat 't goed was van haar zwager te houden. Hij was toch

haar broer. En een dichter. Dat had Coba haar verteld. En een dichter

dat was een van hen, die God lief had. Dat had ze in een boek gelezen.

Ze was nu zoo oud, dat ze verheven boeken las met een mondje vol

chocola en de rest van de reep op 't tafeltje.

Als zij ook eens dichten kon of--schrijven. Een boek over jonge

liefde. Jonge liefde, daar las je toen veel van. En als ze 's avonds

aan den IJseldijk lag, de fiets naast haar plat in 't gras, met een

grasje in haar mond, dat ze om en om draaide en over 't water keek,

waar 't zeil van een tjalk met geraas zakte langs den mast en slap

viel, dan probeerde ze het. Maar er kwam niet veel. Ze werd wel heel

week van binnen, haar hartje en haar longetjes werden zoo groot en

zoo weemoedig vol. Ze voelde 't avondlandschap in haar ruggestreng

van boven tot onder. De koeien, die in 't water stonden en dronken

en zichzelf zagen, 't rammelen van de ankerketting, 't licht dat

opgetrokken werd aan den mast van de tjalk, ze brachten tranen in

haar groote oogen. Maar er kwam niets. 't Grasje in haar mond spleet

ze in de lengte met haar twee nageltjes, maar er kwam niets.

Ze stond op. Aan de bleeke lucht schenen de sterren, 't water rimpelde

en warrelde en draaide en stroomde alsof er geen Dora stond in den

kleureloozen zomeravond. Een zware wagen kraakte moeizaam over den

grindweg in de verte. Weemoed steeg op uit 't duisterende land,

't water hield nog wat licht.

Toen strekte ze de handen uit, maar er was niemand die antwoordde. Toen

wist ze niet of ze sterven wilde of leven en reed langzaam op haar

fiets naar huis terug, waar moeder zat te gapen met 't Nieuws van den

Dag onder de petroleumlamp en haar bril op de punt van haar neus. Zoo

keek ze Dora strak aan. Daarna zette ze haar bril af, vouwde 'm op,

voelde op de krant naar 't huisje er van en bukte omdat 't andere stuk

wel onder tafel zou liggen. "Hier moe." Toen stond moe op, vouwde

gapend de krant dubbel, keek op 't wekkertje dat op den schoorsteen

stond en zei geeuwend: "Kwart-over tienen."

Op haar kamertje kleedde Dora zich uit en rook de geur van haar eigen

warme schoone lichaampje. En een groot verlangen vulde haar opnieuw,

zooals 't avondlijke land haar met een groot verlangen had vervuld,

en ook de donkere rivier, die uitliep in een punt, die even lichtte

waar i zich wendde en verdween. Maar wat 't was, wist ze niet.

En in eens zag ze alles weer voor zich in 't donker van de kamer,

't water met de tjalk die geankerd lag met z'n licht in de mast,

de koeien aan 't water aan den overkant, dichterbij. Ze zag dat de

avond niet viel, maar opkroop uit 't land, voor 't eerst gaf ze zich

daarvan rekenschap. En ze zag vooral 't end van de rivier, de bocht,

die in een punt uitliep, waar een groenige lichte plek in 't water

was, daar waar de oever rondboog. En ze hoorde 't verre kraken van

den zwaren wagen over den grindweg.

"God, als 't eens waar was, dat U mij lief heeft," zei ze kinderlijk.

En ze droomde dien nacht, dat Ee wandelde met Coba op een wei, zij

in een wit linnen mantelpakje en hij heelemaal in wit flanel, met een

omgeslagen rand aan zijn broek en een platten stroohoed op en bruine

schoenen. En dat ze tegen elkaar lachten en hij haar zoende op haar

mond, vier zoenen achter elkaar en dat ze zich lachend losmaakte. En

dat zij, Dora, op haar zuster toeliep en haar armen om haar hals

sloeg en haar hoofd tegen haar schouder legde en zei: "Coba wat ben

je toch lief." En toen stond daar in eens haar moeder, nu met haar

bril boven op haar voorhoofd en zei, "dertien minuten over half twee."

VII.

Intusschen liep 't beminde dichtertje kalmpjes als een net

burgerheertje zijn wegje af naar z'n graf en op 't Damrak en op

't Rokin en in heel Amsterdam en overal ging 't verkeer z'n gang,

alsof er aan 't dichtertje niets gelegen was.

Hij maakte wat promotie in z'n betrekking en erfde een kleinigheid,

veranderde gaandeweg van kleermaker en schoenenwinkel, kocht toen ook

dat witte flanellen pak, rookte geregeld sigaren van vier cent inplaats

van tweeëneenhalf, had ten slotte zelfs een kistje in huis, droeg fijne

overhemden en niet meer van die dikke wollen sokken, waschte z'n handen

voor en na 't eten, en gaf iedere week enkele guldens uit in cafés,

alleen en met z'n vrouw. Hij verheugde zich in den beleefden groet

van z'n sigarenwinkelier en in de eerbiedige familiariteit van den

conducteur op lijn twee. Op kantoor werti door de jaren wat ijveriger,

begon wat van z'n werk te maken en het gebeurde zelfs datti 's avonds

terugkwam, ofschoon z'n baas de lui daar nooit om vroeg. De concierge

respecteerde hem steeds meer, hield 'm voor een heele geleerde. Zelfs

zijn tante uit Delft of Oldenzaal begon tegen 'm op te zien en knikte

goedkeurend als Coba haar verhaalde hoe haar neef vooruitging. Hij zelf

sprak er nooit over. Hij was nu geabonneerd op 't Volk, 't Handelsblad

en de Groene, lid van de Partij en den Algemeenen Nederlandschen Bond

van Handels en Kantoorbedienden. Op vergaderingen kwam i niet, maar

als ze bij hem kwamen met een steunlijst voor een werkstaking of om een

uur loon voor de Partijkas, dan gaf hij hun een sigaar en Coba schonk

een kopje thee en dan praatte-n-i heelemaal niet uit de hoogte met ze

en teekende voor een riks of vijf gulden en bracht ze tot de trap en

trok de deur voor hen open. Hij was toch zelf ook maar in loondienst en

had als jongen ook zoolbeslag en hoefijzers onder z'n schoenen gehad

en heel vroeger in een huis gewoond waar de buren altijd de trapdeur

open lieten staan en aan tafel gezeten met een pan rijst, voor dat

z'n vader dat werk had gehad waar i zoo aardig aan had verdiend.

En toen i weer opslag had gekregen aten ze voortaan iederen dag soep

vooraf en Coba kocht drie zilveren servetringen, voor Bobi ook één,

en wilde voortaan geen brood meer meenemen als ze 's Zondags de stad

uitgingen, wat ze nog heel lang gedaan hadden.

Ook z'n vrinden waren vooruitgekomen in de wereld. Bonger, de dokter

en Graafland, die hoofdcommies was bij de post en 't boekenschrijven

had opgegeven en van der Meer, die in automobielen dee en 't dichten

verachtte. Die niet vooruitgekomen waren zag je heelemaal niet

meer. Daar had je Kool, die altijd z'n brood met z'n twee handen at

en die zoo lang had geprakkizeerd om de wereld te hervormen, datti

koloniaal was geworden. God weet waar die nu zat, eerst hadden ze

mekaar geschreven, maar toen had dat opgehouden, je wist niet meer wat

je schrijven moest. Hein hatti een tijdje geleden nog eens ontmoet. Die

moest en die zou schilderen. De ziel der dingen schilderdeni, maar

't bracht nix op en toen z'n vader was gestorven hatti heelemaal

nix. In jaren had 't dichtertje hem niet gezien.

Op een dag loopti door de Pietervlamingstraat en daar ziet i 'm, als

kraai verkleed. Hein, die één maal geexposeerd had: "Portrait d'un

jeune homme poitrinaire et syphilitique," theosofisch "opgevat." Er

moest een groenteboer begraven worden. De kraaien stonden op de kleine

steentjes te wachten, ze hadden parapluies bij zich, Hein ook. 't Was

druilerig weer. Scheef op z'n kop stond een rouwhoogehoed, die 'm te

klein was. Z'n gekleede rouwjas met tressen hatti dicht geknoopt. 't

Ding was veel te nauw en barstte haast open en zat vol malle plooien

om z'n ribbekast. "Jonge," zegt Hein, "wat ben jij een fijne man

geworden." Meteen dragen ze, Goddank, den dooien groenteboer z'n deur

uit. 't Is niet zoo makkelijk iets te wezen in de wereld, ook al ben je

een dichtertje en heb je jezelf wel zoo wat in de gaten. Hij liep toch

al niet zoo graag meer in die straten, na dien tijd kwam i er liever

heelemaal niet meer. En dan moet je mee uit eten genomen worden en een

spijskaart voor je krijgen waar geen regel op staat die je begrijpt. En

dan neem je den eersten keer overal te veel van omdat je niet precies

weet wat er komt en nooit weet hoe ver je bent. En de volgende maal

zal je 't beter doen en dan krijg je lang niet genoeg en moet een

groote zware sigaar rooken met een leege maag. Dan wensch je dat je

vader je maar bij de stadsreiniging had gedaan indertijd, om met een

blauwe kiel en een ratel en een glimmende leeren pet met een koperen

nummer op een stil, zonnig grachtje te loopen ratelen in de vroegte,

zonder er wat bij te denken, op schoenklompen met dubbele zoolen.

En achtentwintig jaar voor hem uit, op 't wegje naar z'n graf zag i

't grijze hoofd van z'n vader loopen, dien 't ook altijd goed was

gegaan en die ook nooit iets bijzonders had bereikt. Hij zag zichzelf

al loopen over 28 jaar, met net zoo'n hoofd en kreeg 't gevoel of i

z'n eigen vader was. En drieentwintig jaar achter 'm liep z'n dochter,

nu nog z'n dochtertje. Z'n Bobi van nu zou over drieentwintig jaar

nergens wezen en toch zou ze den weg afloopen dan, dezelfde en toch

een ander. En 't dichtertje vond 't een zinnelooze optocht, die

'm droefgeestig maakte.

Maar in dit nette, onschadelijke, jonge burgerheertje leefde nog

iets, dat geen heertje was, maar een mensch, die niet zoo maar dood

wou gaan, die zichzelf een toren wou oprichten tot de blauwe lucht,

om te staan in eeuwigheid. En een beest dat zich zat wilde vreten aan

al 't onverschillige levende en doode, dat maar dee of hij er niet

was en zich wederom zat wilde vreten tot 't alles opgevreten had en

alleen over was met 't niet.

Maar daar hij niet wist hoe i beginnen moest, kwam er nooit iets

van. Hij bracht 't niet verder dan dat nu en dan één van z'n gedichten

in een tijdschrift werd opgenomen en dat 't Handelsblad 'm prees, maar

dat prijst zooveel, en dat meneer Scharten hem, Goddank "veelbelovend"

noemde. En z'n vrienden, die ernstige mannen waren geworden, zeiden een

enkel waardeerend woord er over, als ze 'm bij gelegenheid eens zagen,

die dweepten niet meer. En de afleveringen der tijdschriften begonnen

langzaam te vergaan, zooals 't leven van 't dichtertje en overigens

gebeurde er niets. De lui op kantoor lazen geen tijdschriften en hij

schreef trouwens toch onder een anderen naam.

Eens op de Zaandammerboot zat een verloofd stel naar 't water te

kijken, hij had zijn rechterarm om haar schouder en hield haar

rechterpols vast en zij legde weer haar linkerhand op zijn rechter

en zoo zaten ze dicht tegen elkaar aan. 't Dichtertje keek naar hen,

zoo'n net verloofd stel is zoo aardig om te zien. Dat die kinderen

onrustig zijn omdat ze meer willen en zich warm maken om wat ze niet

kunnen en niet durven en nooit weten waar ze zullen ophouden, dat zie

je niet en daar denk je niet over. 't Was heel aardig en misschien

waren ze nog maar pas verloofd en tevreden met elkaar vast te houden

en te dwepen. Toen keken ze elkaar lachend aan en hij zei:

    "Ik kijk van terzij in je groote oogen.

    En zie een blauw' en een gouden vonk"

en zoende haar op haar mond. Zij bloosde: "Die meneer keek net."

Dat was de eenigste keer dat 't dichtertje zijn leven voelde leven

in 't hoofd van een ander mensch en toen werti nog verlegener dan

't meisje en bloosde ook en gaf een kwartje aan den man die geld kwam

ophalen voor de muziek.

Daarna was noch aan de doode, noch aan de levende dingen meer te

merken, dat ze weet hadden van wat 't dichtertje beleefd had in z'n

dichterhoofd, datti meedroeg op weg naar z'n roemlooze graf.

't Dichtertje kreeg er genoeg van. Hij had nog iets heel moois liggen:

"Mijn doode hart is zoo zwaar te dragen". Dat gooideni maar in 't

keukenfornuis, de haard brandde niet, want 't was zomer.

En toen werti zoo kwaad op alle levende en doode dingen, datti z'n

eindelooze erotiek onderbrak en een grimmig boek schreef, dat 'm in

eens beroemd maakte. Maar dat was later pas, dat komt straks.

Voorloopig deeti alleen nog maar z'n gave tanden en kiezen op elkaar

en daarna zeidi, alleen in z'n kamer, hardop: "Een groot dichter

worden en dan vallen, Godverdomme." Z'n schoenen hatti losgemaakt

en i schopte er één van z'n voeten datti een slag gaf, waar mevrouw

beneden van schrikte.

VIII.

Dat was in den zomer en in 't najaar was 't dichtertje zoo ver

datti "onmogelijk" van kantoor weg kon. Z'n tante had reden tot

tevredenheid. Haar neef "hattet druk". Drie, vier avonden in de week

zat i op kantoor. Hij had een week bij haar zullen logeeren in Velp,

waar zij tegenwoordig stil leefde, de zaak had ze verkocht. Maar hij

kon niet weg, als een heusche heer.

's Zondags las i thuis de mail, om toch maar vooral niet te denken

en als er visite kwam, zei Coba: "Ik geloof uit Shanghai, is 't

niet Shanghai, Eduard?" En tante zag in gedachte al een circulaire

waarin stond "dat wij onzen langjarigen medewerker, met ingang van

1 Januari,--dat is wat gauw, met ingang van 1 Juli tot mededirecteur

hebben benoemd."

Maar 't kwam even anders.

Pa was dood. Pa had altijd buiten willen wonen. Vier jaar lang hatti

kippen gehouden en de pauw voer gegeven en vruchtboompjes geplant,

die dood waren gegaan. En boekgehouden. Als de eieren in 't dorp zes

centen kostten in 't winkeltje, kwamen ze hem op acht. Maar als i de

keuken binnenkwam met zes eieren en z'n voeten naveegde op de mat,

vontti dat je voor die twaalf centen meer, ook waar kreeg.

En moe had zich geschikt en zoo veel mogelijk meegeleefd en nix

laten merken, als een echte goeie ouwerwetsche moe. En 's avonds,

alleen onder de lamp, op d'r krant gestaard over haar bril en aan de

Linnaeusstraat gedacht. Zij kon niet om negen uur naar bed. Ze zag de

trams rijden in den avond over 't pleintje bij de Mauritskade, waar

ze op uitkeek van haar bovenwoning, ze zag de lichten schuiven. En

de boomen van het Muiderbosch, die bladerloos heen en weer gingen

langs de donkere lucht, met de zwarte kraaiennesten. Dan kon je zoo

echt naar 's zomers buiten verlangen. En ze dacht aan de winkels op

Zaterdagavond en de drukte van 't winkelen en hoe ze zelf door de

van Swindenstraat liep met 't boodschappenmandje onder haar schort,

in den tijd dat 't hun nog niet zoo goed ging.

Zoo echt gezellig kon je dan nog eens praten. Hè jà, en de

Dapperstraat met twee rijen karren, groenten en visch en kaas en

kopjes en schoteltjes, met olielampen, die walmden en rustig wit

licht in witte ballonnetjes van eigengemaakt gas. En overal herrie

en geraas. Toen ze al lang deftig waren geworden, ging ze nog wel

's Zaterdagsavonds gerookte aaltjes koopen aan de kar met al die

zwarte stangen rechtop, met van die genoegerige koperen knoppen. Tot